Diagnoza spektrum autyzmu w Białej Podlaskiej, dzieci i dorośli

Wywiad rozwojowy, badanie protokołem ADOS-2, obserwacja, informacje z innych środowisk, u dzieci i młodzieży w razie potrzeby szeroki przegląd SENA, różnicowanie i pisemna opinia z zaleceniami. 1700 zł dla dzieci i młodzieży, 1820 zł dla dorosłych, od trzech do pięciu spotkań w ciągu trzech do pięciu tygodni. Zaczynamy od konsultacji wstępnej za 200 zł, która może odbyć się online.

Umów konsultację Zobacz cennik

Kto zgłasza się po diagnozę spektrum

Dwie grupy, z bardzo różnymi historiami. Rodzice dzieci, u których coś nie składa się w całość od dawna, i dorośli, którzy przez trzydzieści albo czterdzieści lat mieli poczucie, że działają według instrukcji napisanej dla kogoś innego.

• Rodzice małych dzieci. Opóźniona albo nietypowa mowa, brak zabawy w udawanie, silne reakcje na dźwięki i faktury, trudność z rozstaniem i ze zmianą planu.
• Rodzice dzieci szkolnych. Dziecko radzi sobie z materiałem, ale nie z przerwą. Wraca ze szkoły wyczerpane i rozładowuje napięcie dopiero w domu, co bywa mylnie odczytywane jako problem wychowawczy.
• Nastolatki i dorosłe kobiety po latach innych rozpoznań. Zaburzenia lękowe, depresja, zaburzenia odżywiania, długie leczenie z częściową poprawą, bo obraz spektrum u kobiet odbiega od podręcznikowego, opartego na próbach chłopięcych.
• Dorośli po diagnozie własnego dziecka. Czytają opis funkcjonowania syna albo córki i rozpoznają w nim siebie.
• Dorośli po załamaniu się kompensacji. Zmiana pracy, rodzicielstwo albo przeprowadzka zabierają rutynę, która przez lata trzymała wszystko w ryzach.

Na czym stoi ta diagnoza

Na trzech źródłach naraz: na wywiadzie rozwojowym, na badaniu wystandaryzowanym protokołem i na informacjach spoza gabinetu. Żadne z nich osobno nie rozstrzyga.

ADOS-2 to protokół obserwacji, w którym prowadzę serię ustrukturyzowanych sytuacji i notuję nie to, co ktoś potrafi opowiedzieć o sobie, tylko to, co dzieje się w kontakcie. Ma pięć modułów dobieranych do wieku i poziomu mowy, od małych dzieci po osoby dorosłe. Więcej o samym narzędziu piszę na stronie ADOS-2.

Wywiad rozwojowy rozstrzyga część, której obserwacja nie obejmie, bo kryteria wymagają obecności cech od wczesnego rozwoju. U dorosłego oznacza to sięganie do materiału sprzed dekad: wspomnień rodziców, jeżeli można ich zapytać, świadectw, zeszytów, zdjęć, relacji rodzeństwa.

Kamuflaż to najtrudniejszy element tej diagnozy i powód, dla którego samo badanie w gabinecie bywa zawodne. Część osób, częściej kobiet, przez lata uczy się kopiować cudze reakcje, przygotowywać tematy do rozmowy i tłumić własne odruchy. W jednorazowym kontakcie z obcą osobą taki mechanizm działa bardzo dobrze. Dlatego pytam nie tylko o to, co się dzieje, ale też ile kosztuje utrzymanie tego, co widać.

Co obejmuje diagnoza

Jak to przebiega

Co jeszcze sprawdzam, zanim odpowiem

Wycofanie, trudność w kontakcie i sztywne trzymanie się rutyny nie należą wyłącznie do spektrum. Podobny obraz dają zaburzenia lękowe, w tym mutyzm wybiórczy, depresja, następstwa przewlekłego stresu i traumy, zaburzenia przetwarzania sensorycznego, a u dzieci także niedosłuch i opóźnienie rozwoju mowy o innym podłożu. Sprawdzam te kierunki, zanim odpowiem na pytanie diagnostyczne, bo odpowiedź szybka bywa nietrafna, a nietrafna zamyka temat na lata.

Zawsze sprawdzam też ADHD. Współwystępowanie obu, określane skrótem AuDHD, dotyczy od 20 do 40 procent osób w spektrum, a od 2013 roku klasyfikacje pozwalają postawić oba rozpoznania jednocześnie. Oba obrazy potrafią się wzajemnie maskować: impulsywność bywa czytana jako brak zahamowań społecznych, a sztywność jako upór. Jeżeli wywiad wskazuje na oba kierunki, proponuję diagnozę łączoną, bo dwie osobne procedury kosztują więcej i dają gorszy obraz.

Jak mówię i piszę o spektrum

Używam formy osoba w spektrum autyzmu. To nie jest wybór ideologiczny, tylko wynik badania preferencji językowych przeprowadzonego na ponad trzech tysiącach polskojęzycznych respondentów, w którym osoby z formalną diagnozą wybierały ten zapis najczęściej i wprost odrzucały określenie „osoba z zaburzeniem ze spektrum autyzmu”.

Nie piszę „cierpi na autyzm” ani „jest dotknięty”, bo to opisuje cudzą ocenę sytuacji, a nie samą sytuację. Nie używam podziału na funkcjonowanie wysokie i niskie, bo mówi on więcej o wygodzie otoczenia niż o potrzebach osoby, i zamiast tego opisuję konkretny zakres potrzebnego wsparcia. Nie używam metaforyki puzzla.

Co dostajecie i co dalej

Pisemną opinię psychologiczną: opis funkcjonowania, wyniki badań z interpretacją, wnioski diagnostyczne i zalecenia. Przy dzieciach zalecenia są formułowane tak, żeby dało się je wdrożyć w klasie, a nie tak, żeby dobrze brzmiały. Kopia opinii jest bez opłaty, rozszerzenie na wniosek szkoły lub poradni kosztuje 150 zł.

Opinia to nie orzeczenie. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydaje wyłącznie zespół orzekający w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, a opinia z gabinetu jest dla niego materiałem. Nie stawiam rozpoznania lekarskiego i nie przepisuję leków.

U dorosłych diagnoza rzadko jest końcem drogi. Częściej jest początkiem porządkowania tego, co zostało z lat wcześniejszych: przemęczenia, poczucia obcości, kosztu kompensacji. Do tej pracy służy wsparcie w podejściu TSR, prowadzone niezależnie od tego, gdzie diagnoza była robiona i czy w ogóle była.

Ile trwa i ile kosztuje

Gabinet jest bezgotówkowy, do każdej wizyty wystawiam fakturę. Pełne stawki opisuję w cenniku. Osobom przyjeżdżającym z Lublina, Siedlec czy Warszawy układam terminy tak, żeby całość zamknęła się w dwóch przyjazdach.

Czego nie robię

Nie wydaję orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego. Nie stawiam rozpoznania lekarskiego i nie przepisuję leków. Nie prowadzę terapii długoterminowej. Nie diagnozuję na podstawie samego kwestionariusza wypełnionego w internecie ani na podstawie jednego spotkania. Nie obiecuję konkretnego wyniku i mówię to na pierwszym spotkaniu.

Częste pytania

Od jakiego wieku można diagnozować?
ADOS-2 ma moduł dla dzieci, które jeszcze nie mówią zdaniami, więc badanie jest możliwe wcześnie. O tym, czy ma sens teraz, decydujemy na konsultacji, po wywiadzie.

Czy ADOS-2 wystarcza do diagnozy autyzmu?
Nie. ADOS-2 jest protokołem obserwacji, nie testem rozstrzygającym. Wynik nabiera znaczenia dopiero w zestawieniu z wywiadem rozwojowym i informacjami spoza gabinetu. Diagnoza postawiona na samym ADOS-2 jest niepełna, niezależnie od tego, kto ją stawia. Piszę o tym na stronie ADOS-2.

Mam czterdzieści lat i wysoki wynik w teście z internetu. Czy to coś znaczy?
Znaczy tyle, że warto sprawdzić, i nic ponadto. Narzędzia przesiewowe dostępne w sieci mają wysoką czułość i niską swoistość, czyli wyłapują wiele osób, u których ostatecznie chodzi o coś innego. Przynieś ten wynik na konsultację, potraktujemy go jako punkt wyjścia.

Czy diagnoza u dorosłego cokolwiek zmienia?
Nie zmienia przeszłości, ale zmienia sposób planowania przyszłości: obciążenia, pracy, relacji i odpoczynku. Dla wielu osób najważniejszy jest efekt porządkujący, czyli koniec tłumaczenia sobie czterdziestu lat lenistwem albo dziwnością.

Boję się badania. Co jeżeli nie dam rady?
Uprzedzam o każdym elemencie zawczasu, badania da się rozłożyć, są przerwy, a gabinet jest urządzony bez jaskrawych barw i intensywnych zapachów, ze światłem, które da się przyciemnić. Jeżeli coś przeszkadza, powiedz, większość rzeczy da się zmienić od ręki.

Czy muszę mieć skierowanie?
Nie. Gabinet działa prywatnie, bez skierowania i bez kolejki NFZ.

Czy rodzic musi być obecny przy badaniu nastolatka?
Przy osobach do osiemnastego roku życia rodzic uczestniczy w procesie i wyraża zgodę, ale samo badanie prowadzę z nastolatkiem osobno. Wynik omawiam z obiema stronami.

Przebieg całej procedury opisuję w dziale jak wygląda współpraca, pełny zakres badań w ofercie, moje uprawnienia do poszczególnych narzędzi na stronie o mnie, a odpowiedzi na typowe wątpliwości w częstych pytaniach.