Diagnoza łączona ADHD i spektrum autyzmu (AuDHD) w Białej Podlaskiej

Jedna procedura, która sprawdza oba kierunki naraz, zamiast dwóch osobnych diagnoz robionych po kolei. Wywiad rozwojowy, badanie narzędziami do ADHD i do spektrum, różnicowanie i jedna pisemna opinia obejmująca całość obrazu. 2190 zł, od pięciu do sześciu spotkań. Zaczynamy od konsultacji wstępnej za 200 zł, która może odbyć się online.

Umów konsultację Zobacz cennik

Czym jest AuDHD, a czym nie jest

AuDHD to zbitka słów autism i ADHD, która powstała w społeczności osób w spektrum i osób z ADHD, a potem trafiła do języka gabinetów. Używam jej, bo jest wygodna i ludzie jej szukają, ale stawiam granicę od razu: AuDHD nie jest jednostką diagnostyczną. Nie ma go ani w DSM-5-TR, ani w ICD-11 i nikomu nie napiszę takiego rozpoznania w dokumentacji.

To, co można opisać rzetelnie, to dwa osobne zestawy kryteriów spełnione przez jedną osobę: kryteria spektrum autyzmu oraz kryteria ADHD. Ta różnica nie jest formalnością. Od tego, czy rzecz nazwiemy po imieniu, zależy potem treść opinii, dostosowania w szkole i to, czy inny specjalista w ogóle zrozumie, co miałam na myśli.

Do 2013 roku obie diagnozy formalnie się wykluczały. Klinicysta mógł widzieć u dziecka pełny obraz nieuwagi i nadruchliwości, ale nie wolno mu było postawić drugiego rozpoznania, jeżeli wcześniej postawił pierwsze. DSM-5 zniosło to wykluczenie i dopiero od tego momentu podwójne rozpoznanie stało się dopuszczalne. Stąd prosta konsekwencja: wszystkie starsze dane o współwystępowaniu są zaniżone z powodów definicyjnych, nie epidemiologicznych.

Kiedy warto badać oba kierunki naraz

Nie zawsze i nie każdemu. Diagnoza łączona ma sens wtedy, gdy wywiad wskazuje na oba kierunki, a nie wtedy, gdy ktoś chce mieć wszystko przebadane na zapas. Najczęstsze sytuacje, w których ją proponuję:

• Diagnoza ADHD sprzed lat, która tłumaczy tylko część obrazu. Leczenie działa na uwagę, ale nie na przeciążenie sensoryczne, sztywność planów i wyczerpanie po kontaktach z ludźmi.
• Opinia o spektrum bez wyjaśnienia chaosu. Dziecko ma rozpoznane spektrum, a mimo dostosowań nie kończy zadań, gubi rzeczy i nie utrzymuje uwagi dłużej niż kilka minut.
• Obraz, który nie domyka się w żadną jedną kategorię. Wysoka wrażliwość na bodźce razem z impulsywnością, potrzeba przewidywalności razem z ciągłym poszukiwaniem nowości.
• Dorosły po latach kompensacji. Rutyny, listy i sztywne procedury, które wyglądają jak dobra organizacja, a w rzeczywistości są kosztowną protezą dwóch nakładających się mechanizmów.
• Zalecenia, które nie działają. Plan napisany wyłącznie pod ADHD u osoby, która jest jednocześnie w spektrum, zwykle nie działa, i odwrotnie.

Jeżeli po konsultacji wstępnej okaże się, że jeden kierunek wystarczy, mówię to wprost i proponuję diagnozę ADHD albo diagnozę spektrum zamiast droższej procedury łączonej.

Jak często ADHD i spektrum występują razem

Nie ma jednej liczby i nie podam jednej, bo wynik zależy od tego, kogo się bada. W badaniach populacyjnych ADHD stwierdza się u około 26 do 28 procent osób w spektrum, w badaniach klinicznych u 38 do 40 procent. Do gabinetu trafiają częściej osoby z bardziej złożonym obrazem, więc wartości kliniczne są z definicji wyższe. Bezpieczne podsumowanie brzmi: oba zestawy kryteriów naraz spełnia mniejszość, ale mniejszość na tyle duża, że pominięcie drugiego kierunku jest błędem, a nie oszczędnością.

Co obejmuje diagnoza łączona

Jak to przebiega

Dlaczego jedna procedura zamiast dwóch osobnych

Bo materiał jest wspólny. Wywiad rozwojowy, informacje ze szkoły, obserwacja i różnicowanie są robione raz, a nie dwa razy. Dwie osobne diagnozy robione u dwóch specjalistów oznaczają dwa razy ten sam wywiad, dwa razy ten sam koszt czasu rodziny i dwie opinie, które nie odnoszą się do siebie nawzajem.

Druga rzecz to samo różnicowanie. Objawy jednego kierunku potrafią maskować drugi: dziecko z bardzo wyraźną nadruchliwością bywa badane wyłącznie pod ADHD, a trudności w kontakcie schodzą na dalszy plan. Dziewczynka w spektrum, która siedzi cicho, bywa opisana jako nieśmiała, a jej ADHD nikt nie sprawdza. Sprawdzanie obu kierunków w jednym procesie to jedyny sposób, żeby te maski wychodziły na jaw.

Trzecia rzecz to opinia. Zalecenia dla osoby, która spełnia oba zestawy kryteriów, nie są sumą dwóch list. Część z nich wzajemnie się wyklucza: to, co pomaga w regulacji uwagi, potrafi przeciążyć sensorycznie, a to, co daje przewidywalność, potrafi nudzić do granicy przerwania. Rozstrzygnięcie tego napięcia jest właśnie tym, za co się płaci.

Co dostajesz i co możesz z tym zrobić

Dostajesz jedną pisemną opinię psychologiczną: opis funkcjonowania, wyniki wszystkich badań z interpretacją, wnioski dla obu kierunków osobno i konkretne zalecenia napisane pod całość obrazu, a nie pod jedną kategorię.

Opinia jest podstawą do rozmowy z psychiatrą, jeżeli rozważacie farmakoterapię. Rozpoznania lekarskiego nie stawiam i leków nie przepisuję, bo jestem psychologiem, nie lekarzem. Jest też materiałem dla szkoły przy dostosowaniach i dla poradni psychologiczno-pedagogicznej, która wydaje orzeczenia i opinie o potrzebie dostosowań.

Druga rzecz, którą da się z nią zrobić, to przełożyć ją na codzienność. Do tego służy trening ADHD i wsparcie w podejściu TSR, prowadzone niezależnie od tego, gdzie diagnoza była wykonana, oraz konsultacja po diagnozie.

Ile trwa i ile kosztuje

Cena obejmuje całość procedury: wszystkie spotkania, badanie narzędziami, profil poznawczy jeżeli okaże się potrzebny, opinię pisemną i spotkanie omawiające. Gabinet jest bezgotówkowy i nie ma w nim terminala, wizytę opłacasz przy rezerwacji BLIK-iem albo przelewem online, a na zapłatę jest godzina od zarezerwowania terminu, po której termin wraca do puli. Do każdej wizyty wystawiam fakturę. Pełne stawki i zasady opisuję w cenniku.

Jeżeli przyjeżdżacie spoza powiatu, terminy układam tak, żeby całość zamknęła się w dwóch przyjazdach zamiast pięciu, a konsultacja wstępna i część wywiadu mogą odbyć się online.

Czego nie robię

Nie stawiam rozpoznania lekarskiego i nie przepisuję leków. Nie wpisuję do opinii rozpoznania AuDHD, bo taka jednostka nie istnieje w klasyfikacjach, opisuję natomiast oba zestawy kryteriów osobno. Nie diagnozuję w jeden dzień, bo procedura jednodniowa musiałaby pominąć albo wywiad rozwojowy, albo dane spoza gabinetu, czyli akurat to, co ma największą wartość rozstrzygającą. Nie obiecuję konkretnego wyniku: badanie może potwierdzić oba kierunki, jeden albo żaden i każdy z tych wyników jest tak samo poprawny. Nie wydaję orzeczeń, bo wydają je zespoły w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych.

Częste pytania

Czy diagnoza łączona jest droższa niż dwie osobne?
Nie. Dwie osobne procedury dla dziecka to 1080 zł i 1700 zł, czyli 2780 zł, a diagnoza łączona kosztuje 2190 zł, bo wywiad, materiał ze szkoły i różnicowanie robione są raz.

Mam już diagnozę ADHD sprzed lat. Czy trzeba ją powtarzać?
Zwykle nie. Wtedy badam głównie drugi kierunek i weryfikuję, czy poprzednie wnioski nadal trzymają się obrazu. Zakres i cenę ustalamy na konsultacji wstępnej, bo taka procedura bywa krótsza niż pełna diagnoza łączona.

Czy dziecko wytrzyma pięć spotkań?
Spotkania są rozłożone w czasie i żadne nie trwa dłużej, niż wymaga tego procedura. Da się je rozbić na krótsze bloki, jeżeli dłuższa sesja jest za dużym obciążeniem. Nie ma limitu czasu na odpowiedzi tam, gdzie narzędzie go nie narzuca, i są przerwy.

Czy da się zrobić to online?
Konsultacja wstępna i część wywiadu tak. ADOS-2, MOXO i badanie profilu poznawczego wymagają obecności w gabinecie, bo procedura zakłada standardowe warunki badania.

Czym badany jest profil poznawczy u osoby dorosłej?
Stanford-Binet 5, który obejmuje zakres od drugiego roku życia do dorosłości. WISC-V jest przeznaczony dla dzieci i młodzieży od 6 do 16 lat.

Czy ADOS-2 sam rozstrzyga o spektrum?
Nie. Żadne pojedyncze narzędzie nie rozstrzyga o rozpoznaniu. ADOS-2 jest obserwacją prowadzoną w ustandaryzowanych warunkach i nabiera sensu dopiero w zestawieniu z wywiadem rozwojowym i informacjami z innych środowisk. Piszę o tym szerzej na stronie ADOS-2.

Czy szkoła musi wiedzieć?
Nie musi. Formularze dla nauczyciela zwiększają trafność wniosków, ale to Wy decydujecie, czy szkoła zostaje włączona. Bez Waszej zgody nie kontaktuję się z nikim. Zasady przetwarzania danych opisuję w polityce prywatności.

Ile czekam na termin?
Wolne terminy widać na bieżąco w rezerwacji online, bez dzwonienia i bez wymiany wiadomości.

Przebieg całej procedury opisuję krok po kroku w dziale jak wygląda współpraca, pełny zakres badań w ofercie, moje uprawnienia do poszczególnych narzędzi na stronie o mnie, a odpowiedzi na typowe wątpliwości w częstych pytaniach.