Diagnoza ADHD u dzieci i młodzieży w Białej Podlaskiej

Ustrukturyzowany wywiad Young DIVA-5 z rodzicem, badanie dziecka, test MOXO, kwestionariusze Conners 3 dla rodzica i nauczyciela, różnicowanie i pisemna opinia z zaleceniami możliwymi do wdrożenia w klasie. 1080 zł, od trzech do czterech spotkań, zwykle od dwóch do czterech tygodni. Zaczynamy od konsultacji wstępnej za 200 zł, na którą przychodzi sam rodzic.

Umów konsultację Zobacz cennik

Kiedy rodzic zgłasza się po diagnozę

Najczęściej po wrześniu albo po wywiadówce. Sygnał przychodzi ze szkoły, rzadziej z domu, bo w domu dziecko funkcjonuje w warunkach, które rodzina zdążyła pod nie dopasować, nie zdając sobie z tego sprawy.

• Nauczyciel powiedział, że warto sprawdzić. Zwykle po kilku tygodniach roku szkolnego, kiedy widać różnicę między możliwościami dziecka a tym, co udaje mu się pokazać na lekcji.
• Lekcje trwają godzinami. Zadanie na piętnaście minut zajmuje półtorej godziny, kończy się awanturą i wieczór jest spalony dla wszystkich.
• Ocena nie zgadza się z możliwościami. Dziecko rozumie materiał w rozmowie, a wypada słabo na sprawdzianie, bo gubi polecenia, nie kończy albo nie zdąża.
• Wybuchy i szybkie przeciążenie. Reakcje nieproporcjonalne do sytuacji, po których dziecko samo jest przerażone tym, co zrobiło.
• Zmiana etapu edukacji. Czwarta klasa, ósma klasa, pierwsza klasa liceum. Wraz z liczbą nauczycieli i przedmiotów znika struktura, która wcześniej trzymała.
• Potrzebny dokument. Do poradni, do szkoły, do dostosowania warunków egzaminu. Piszę o tym w artykule o dostosowaniu warunków egzaminu ósmoklasisty i matury.

Dlaczego samo badanie dziecka nie wystarcza

Gabinet to sytuacja nietypowa: cicha, uporządkowana, z jedną dorosłą osobą skupioną wyłącznie na dziecku, przy zadaniach, które są nowe i przez to ciekawe. Wiele trudności w takich warunkach po prostu się nie ujawnia. Dziecko, które w trzydziestoosobowej klasie gubi wątek po dwóch minutach, u mnie potrafi pracować czterdzieści minut bez potknięcia.

Dlatego diagnoza ADHD u dziecka stoi na trzech nogach naraz: na wywiadzie z rodzicem, na badaniu dziecka i na informacjach ze szkoły. Kryteria wymagają zresztą wprost, żeby trudności występowały w więcej niż jednym środowisku. Diagnoza oparta wyłącznie na tym, co widać w gabinecie, jest niepełna, a diagnoza oparta wyłącznie na relacji rodzica bywa nietrafna, bo rodzic widzi wycinek dnia.

Oprócz psychologii ukończyłam pedagogikę, co daje szersze spojrzenie rozwojowe. To ma znaczenie na etapie pisania zaleceń: piszę je tak, żeby dało się je zrealizować w klasie, a nie tak, żeby dobrze brzmiały na papierze i zginęły w pierwszym tygodniu.

Co obejmuje diagnoza

Gdy pojawia się pytanie o profil poznawczy, na przykład przy podejrzeniu trudności w uczeniu się albo dużej rozbieżności między przedmiotami, dokładam WISC-V lub Stanford-Binet. To osobna decyzja, podejmowana na konsultacji, a nie domyślny element pakietu.

Gdy obraz jest niejasny, gdy trudności pojawiły się nagle albo gdy w tle dzieje się coś jeszcze, dokładam SENA, czyli szeroki przegląd funkcjonowania. Sprawdzam wtedy nie tylko uwagę, ale też lęk, nastrój, złość i relacje, bo te same zachowania w klasie potrafią mieć zupełnie inne podłoże. Więcej o samych narzędziach: DIVA-5 i Young DIVA-5, Conners 3, MOXO.

Jak to przebiega

Co jeszcze sprawdzam

Nadruchliwość, rozproszenie i wybuchowość u dziecka mogą mieć wiele źródeł. Podobny obraz dają zaburzenia lękowe, trudności w uczeniu się, niewyspanie, przewlekły stres w domu lub w klasie, problemy ze słuchem albo ze wzrokiem, a także specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu, przy których dziecko unika zadania, zanim jeszcze zdąży się rozproszyć. Sprawdzam te kierunki, zanim odpowiem na pytanie o ADHD.

Zawsze sprawdzam też spektrum autyzmu. Współwystępowanie obu, określane skrótem AuDHD, dotyczy od 20 do 40 procent osób w spektrum, a od 2013 roku klasyfikacje pozwalają postawić oba rozpoznania jednocześnie. U dziewczynek bywa to szczególnie łatwe do przeoczenia, bo obraz odbiega od podręcznikowego, opartego na próbach chłopięcych. Jeżeli wywiad wskazuje na oba kierunki, proponuję diagnozę łączoną zamiast dwóch osobnych procedur.

Co dostajecie i co dalej

Pisemna opinia psychologiczna zawiera opis funkcjonowania, wyniki badań z interpretacją, wnioski diagnostyczne i zalecenia dla domu oraz dla szkoły. Kopia opinii jest bez opłaty, a jeżeli szkoła lub poradnia poprosi o rozszerzenie, przygotowuję je za 150 zł.

Opinia to nie orzeczenie. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydaje zespół orzekający w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej i tylko on. Moja opinia jest dokumentem, który do takiej poradni idzie jako materiał, i jest podstawą do dostosowania wymagań w szkole oraz do rozmowy z lekarzem, jeżeli rozważacie leczenie. Rozpoznania lekarskiego nie stawiam i leków nie przepisuję.

Po diagnozie zostaje najtrudniejsza część, czyli przełożenie zaleceń na codzienność. Prowadzę trening ADHD i wsparcie w podejściu TSR, także dla rodziców, bo diagnoza dziecka wywraca dom do góry nogami, a rodzic zwykle zostaje z tym sam.

Ile trwa i ile kosztuje

Gabinet jest bezgotówkowy, do każdej wizyty wystawiam fakturę. Pełne stawki opisuję w cenniku. Dla rodzin przyjeżdżających spoza powiatu układam terminy w dwa przyjazdy zamiast czterech.

Czego nie robię

Nie wydaję orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego. Nie stawiam rozpoznania lekarskiego i nie przepisuję leków. Nie diagnozuję w jeden dzień. Nie prowadzę diagnozy bez udziału rodzica przy dzieciach do osiemnastego roku życia. Nie obiecuję konkretnego wyniku, bo wynik, który nie potwierdza ADHD, jest tak samo pełnoprawną odpowiedzią i często oszczędza rodzinie lat pracy nad niewłaściwym problemem.

Częste pytania

Od jakiego wieku diagnozujecie ADHD?
Od wieku szkolnego. U młodszych dzieci obraz jest jeszcze mało stabilny, a wiele zachowań mieści się w normie rozwojowej. Jeżeli dziecko jest młodsze, na konsultacji ustalimy, co ma sens teraz, a co za rok.

Czy dziecko musi wiedzieć, po co przychodzi?
Tak i uważam to za ważne. Mówię wprost, językiem dopasowanym do wieku, że sprawdzamy, jak działa jego uwaga i co mu pomaga. Badanie bez wyjaśnienia buduje lęk, a lęk psuje wynik.

Czy szkoła musi się dowiedzieć?
Bez Państwa zgody nie kontaktuję się z nikim. Kwestionariusze przekazuję przez rodzica. Trzeba jednak uczciwie powiedzieć, że bez informacji ze szkoły część wniosków będzie słabiej udokumentowana.

Czy MOXO wystarczy do diagnozy?
Nie. Żaden pojedynczy test nie rozstrzyga o ADHD, a wynik oderwany od wywiadu i kontekstu bywa mylący. Piszę o tym szerzej na stronie testu MOXO.

Czy opinia wystarczy do dostosowania warunków egzaminu?
Zwykle tak, przy zachowaniu terminów, które narzuca procedura egzaminacyjna. Szczegóły opisuję w artykule o dostosowaniu warunków egzaminu, razem z rozróżnieniem opinii, zaświadczenia i orzeczenia.

Mamy już opinię z poradni, czy diagnoza u Pani ma sens?
Zależy, co w niej jest. Na konsultacji wstępnej przejrzymy dokument i powiem wprost, czy potrzebne jest pełne badanie, czy wystarczy uzupełnić brakujący element. Nie powtarzam badań dla samego powtórzenia.

Czy da się zrobić diagnozę w wakacje albo w ferie?
Da się, z jednym zastrzeżeniem: informacje ze szkoły trzeba wtedy zebrać przed przerwą albo tuż po niej.

Przebieg całej procedury opisuję w dziale jak wygląda współpraca, pełny zakres badań w ofercie, moje kwalifikacje na stronie o mnie, a odpowiedzi na typowe wątpliwości w częstych pytaniach.