SENA: szeroki przegląd funkcjonowania dziecka i nastolatka

Po co przegląd, skoro pytanie dotyczy ADHD

Bo „nie uważa i przeszkadza” to opis zachowania, nie przyczyny. To samo zachowanie potrafi wynikać z lęku, z obniżonego nastroju, z trudności w uczeniu się, z sytuacji w domu albo z tego, że dziecko od miesięcy źle sypia. Jeżeli szukam wyłącznie ADHD, to ADHD najczęściej znajdę, bo pytam tylko o nie.

SENA odwraca tę logikę. Najpierw sprawdzam szeroko, co się dzieje, a dopiero potem zawężam. Przy diagnozie różnicowej to jest różnica między opinią, która pomaga, a opinią, która przykleja etykietę.

Co obejmuje

Obszar	Co wchodzi w zakres
Problemy internalizacyjne	lęk, lęk społeczny, obniżony nastrój, objawy somatyczne, reakcje potraumatyczne, obsesje i kompulsje
Problemy eksternalizacyjne	trudności z uwagą, nadaktywność i impulsywność, kontrola złości, agresja, buntowniczość, zachowania antyspołeczne
Problemy specyficzne	trudności w uczeniu się, opóźnienia rozwojowe, zachowania związane z jedzeniem, używanie substancji
Kontekst	funkcjonowanie w domu, w szkole i wśród rówieśników
Zasoby	samoocena, kompetencje społeczne, rozumienie emocji

Sekcja zasobów jest tu nieoczywista i dlatego ją cenię. Diagnoza, która wymienia wyłącznie deficyty, jest dla dziecka i dla rodzica trudna do udźwignięcia, a dla szkoły mało użyteczna. Zalecenia buduje się na tym, co działa, nie tylko na tym, co nie działa.

Kto wypełnia i w jakim wieku

System ma trzy grupy formularzy: dla rodziców, dla nauczycieli i samoopisowe dla dziecka. Każda z nich występuje w wariantach dopasowanych do wieku, osobno dla przedszkolaków, dla dzieci szkolnych i dla nastolatków. Samoopis wchodzi w grę od około siódmego roku życia, w wersji najprostszej.

Wypełnienie zajmuje od dwudziestu do trzydziestu minut, zależnie od wersji. Formularze przekazuję po konsultacji wstępnej.

Czym różni się od Conners 3

	Conners 3	SENA
Pytanie	jak wyglądają objawy ADHD i to, co im towarzyszy	co w ogóle dzieje się z tym dzieckiem
Wiek	od 6 do 18 lat	od 3 do 17 lat
Rola w diagnozie	zawężenie i opis nasilenia	przegląd i różnicowanie

Te narzędzia nie konkurują ze sobą, tylko odpowiadają na inne pytania. Przy klasycznym obrazie ADHD wystarcza Conners 3. Gdy obraz jest niejasny, gdy trudności pojawiły się nagle albo gdy w tle jest trudna sytuacja rodzinna, sięgam po SENA.

Czego SENA nie rozstrzyga

• Nie stawia diagnozy. Wskazuje obszary, którym trzeba się przyjrzeć bliżej, i to jest jej właściwa rola.
• Nie zastępuje wywiadu ani obserwacji. Podwyższony wynik w jakiejś skali jest początkiem rozmowy, nie jej końcem.
• Nie rozstrzyga o spektrum autyzmu. To osobne pytanie i osobne narzędzie, ADOS-2.
• Nie jest badaniem poznawczym. Trudności w uczeniu się wykryte w przeglądzie wymagają potem WISC-V albo Stanford-Binet.

Kto może go stosować

SENA należy do najściślej chronionej kategorii narzędzi, dostępnej wyłącznie dla psychologów z tytułem magistra psychologii. Polską adaptację opracowały Joanna Niedziela i Emilia Wrocławska-Warchala, wydawcą jest Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. Narzędzie oryginalne powstało w Hiszpanii, autorami są Irene Fernández-Pinto, Pablo Santamaría, Fernando Sánchez-Sánchez, Miguel Ángel Carrasco i Victoria del Barrio.

Częste pytania

Czy to znaczy, że szukacie u mojego dziecka wszystkiego naraz?
Nie. Przegląd służy temu, żeby nie przeoczyć czegoś, co tłumaczy trudności lepiej niż ADHD. Wynik w normie w większości skal też jest informacją i to dobrą.

Czy nauczyciel musi wypełniać formularz?
Nie zawsze. Przy młodszych dzieciach perspektywa przedszkola bywa bardzo pomocna, ale zakres tego, co idzie do placówki, ustalamy wcześniej.

Od jakiego wieku można badać?
Od trzeciego roku życia, w wersji dla rodzica i nauczyciela.

Czy wynik trafi do szkoły?
Tylko wtedy, gdy tak zdecydujesz, i tylko w zakresie, który uzgodnimy. Do szkoły zwykle przekazuje się zalecenia, a nie wyniki szczegółowe.

Ile kosztuje?
Badania nie sprzedaję osobno. SENA wchodzi w diagnozę u dzieci i młodzieży i jest wliczona w jej cenę. Dlaczego nie wykonuję pojedynczych badań na zamówienie, wyjaśniam w cenniku.

---

Ta strona ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji. Nie opisuję brzmienia pozycji ani zasad obliczania wyników, ponieważ materiał testowy jest chroniony. Żaden kwestionariusz nie stawia samodzielnie diagnozy.

Umówienie

Termin wybierasz sam w rezerwacji online. Zakres pełnej diagnozy opisuję w ofercie, ceny w cenniku, przebieg krok po kroku w dziale jak wygląda współpraca, a moje uprawnienia do narzędzi na stronie o mnie.