DIVA-5: ustrukturyzowany wywiad w kierunku ADHD

Dlaczego wywiad, a nie test

ADHD jest zaburzeniem neurorozwojowym. Rozpoznaje się je po wzorcu funkcjonowania utrzymującym się latami, a nie po wyniku zadania trwającego kwadrans. Dlatego narzędziem centralnym jest wywiad, a testy komputerowe i kwestionariusze są wokół niego, nie odwrotnie.

Problem ze zwykłą rozmową polega na tym, że łatwo w niej pominąć połowę kryteriów, zasugerować odpowiedź albo dać się poprowadzić temu, co dla osoby badanej jest w danym momencie najgłośniejsze. Ustrukturyzowany wywiad to porządkuje: przechodzimy przez ten sam zestaw pytań, w tej samej kolejności, niezależnie od tego, jak zaczęła się rozmowa.

Co obejmuje

Część	Czego dotyczy
Kryteria nieuwagi	dziewięć kryteriów DSM-5, każde osobno, z prośbą o konkretny przykład z życia
Kryteria nadaktywności i impulsywności	dziewięć kryteriów DSM-5, w tym samym trybie
Dzieciństwo	te same kryteria, ale odniesione do okresu przed dwunastym rokiem życia
Obszary funkcjonowania	nauka i praca, relacje bliskie, kontakty społeczne, dom i obowiązki, czas wolny, obraz siebie

Podwójne przejście, raz przez dzieciństwo i raz przez teraźniejszość, jest tu istotą rzeczy. Samo „mam trudność ze skupieniem” nie wystarcza do rozpoznania ADHD, jeżeli trudność pojawiła się trzy lata temu. Wtedy szukamy innej przyczyny.

Jak to wygląda w praktyce

Wywiad trwa od sześćdziesięciu do stu dwudziestu minut i czasem dzielę go na dwa spotkania, bo utrzymanie uwagi przez dwie godziny bywa dla osoby z ADHD zadaniem samym w sobie. Nie ma tu dobrych i złych odpowiedzi ani niczego do przygotowania.

Przy każdym kryterium proszę o przykład. Nie o ocenę siebie, tylko o sytuację: co się wtedy stało, jak często to się zdarza, co z tego wynikło. Ocena „chyba tak, czasami” nic nie wnosi, a opis konkretnego poranka wnosi bardzo dużo.

Udział osoby bliskiej

Zalecam, choć nie wymagam, żeby w części dotyczącej dzieciństwa uczestniczyła osoba, która Cię wtedy znała: rodzic, starsze rodzeństwo, czasem partner, jeżeli znacie się od młodości. Powód jest prosty: pamięć autobiograficzna z okresu przedszkolnego i wczesnoszkolnego bywa u wszystkich wybiórcza, a przy ADHD dodatkowo obciążona latami słyszenia, że się „nie starasz”.

Jeżeli nie ma takiej osoby albo kontakt z rodziną jest trudny, robimy wywiad bez informatora i zaznaczam to w opinii. To nie przekreśla diagnozy, natomiast uczciwie zmienia poziom pewności.

Young DIVA-5: wersja dla dzieci i młodzieży

Young DIVA-5 obejmuje wiek od pięciu do siedemnastu lat. Konstrukcja jest ta sama: osiemnaście kryteriów DSM-5, historia i teraźniejszość, obszary funkcjonowania. Różni się język i punkt odniesienia. Zamiast pracy i rozliczeń pytamy o lekcje, odrabianie zadań, kolegów, zajęcia dodatkowe i to, jak wygląda poranek przed wyjściem do szkoły.

W rozmowie bierze udział rodzic albo opiekun prawny, a starsze dzieci i nastolatki odpowiadają także same. Te dwie perspektywy potrafią się różnić i ta różnica jest informacją, nie problemem.

Czego DIVA-5 nie rozstrzyga

• Nie jest testem i nie daje wyniku liczbowego. Efektem jest uporządkowany opis, ile kryteriów jest spełnionych, od kiedy i z jakimi konsekwencjami.
• Nie stawia rozpoznania lekarskiego. Ja prowadzę diagnozę psychologiczną i wydaję opinię. Rozpoznanie ADHD w dokumentacji medycznej stawia lekarz psychiatra, a moja opinia jest materiałem do tej rozmowy.
• Nie różnicuje sama z siebie. Obraz podobny do ADHD dają zaburzenia lękowe, depresja, następstwa przewlekłego stresu, zaburzenia snu i część stanów somatycznych. Dlatego przy niejednoznacznym obrazie sięgam po MMPI-2, a u dzieci i młodzieży po SENA.
• Nie zastępuje informacji z otoczenia. U dzieci i młodzieży domykają ją kwestionariusze Conners 3, wypełniane osobno przez rodzica i nauczyciela.

Częste pytania

Czy muszę pamiętać swoje dzieciństwo, żeby zrobić DIVA-5?
Nie musisz pamiętać wszystkiego. Pomagają świadectwa szkolne, zeszyty, uwagi w dzienniczku i relacja rodzica. Brak części wspomnień jest normalny i to nie dyskwalifikuje badania.

Czy da się to zrobić online?
Tak, wywiad jest rozmową, więc forma zdalna nie obniża jego jakości. Pozostałe elementy diagnozy mogą wymagać spotkania w gabinecie.

Czy DIVA-5 wystarczy do diagnozy?
Jest częścią najważniejszą, ale nie jedyną. Pełna procedura obejmuje jeszcze badanie narzędziami, informacje z innych środowisk i różnicowanie.

Kto wydaje to narzędzie?
DIVA Foundation z Hagi. Wywiad powstał jako narzędzie do stosowania przez wykwalifikowanych klinicystów i jest udostępniany profesjonalistom.

Ile kosztuje?
Samego wywiadu nie sprzedaję osobno. DIVA-5 jest częścią diagnozy ADHD i wliczona w jej cenę: 1080 zł u dzieci i młodzieży, 1160 zł u osób dorosłych. Dlaczego nie wykonuję pojedynczych badań na zamówienie, wyjaśniam w cenniku.

---

Ta strona ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji. Nie opisuję brzmienia pytań ani zasad oceny, ponieważ ujawnienie treści narzędzia obniża jego wartość diagnostyczną.

Umówienie

Termin wybierasz sam w rezerwacji online. Zakres pełnej diagnozy opisuję w ofercie, ceny w cenniku, przebieg krok po kroku w dziale jak wygląda współpraca, a moje uprawnienia do narzędzi na stronie o mnie.